Napój ryżowy - skład, właściwości i czym różni się od owsianego

Napój ryżowy trafia do koszyka zwykle z jednego z trzech powodów: nietolerancji laktozy, uczulenia na soję i orzechy albo diety bezglutenowej. Jest najłagodniejszym z napojów roślinnych i najrzadziej komukolwiek szkodzi, ale ma też jedną wadę, o której etykiety mówią cicho.

W tym tekście rozbieram skład, kalorie, cukry i wapń w napojach ryżowych, porównuję je z owsianymi i tłumaczę, dlaczego jeden z nich spienia się do kawy, a drugi rozwarstwia w espresso. W Delikatesy Vininova sprzedajemy włoskie napoje Riso Scotti, więc wszystkie liczby poniżej pochodzą z prawdziwych etykiet, nie z uśrednionych tabel.

Co to jest napój ryżowy i z czego się go robi?

To wodny wyciąg z ugotowanego ryżu. Ryż gotuje się z wodą i enzymami, które rozkładają skrobię na cukry proste, potem masę filtruje się i standaryzuje. Stąd bierze się charakterystyczna, wyraźna słodycz, choć na liście składników nie ma ani grama dodanego cukru.

W praktyce napój ryżowy to woda z 12 procentami ryżu, szczyptą soli i stabilizatorem, który utrzymuje zawiesinę. Nazwa "mleko ryżowe" jest potoczna, bo w Unii Europejskiej słowo mleko jest zastrzeżone dla produktów pochodzenia zwierzęcego. Na opakowaniu zobaczysz zawsze "napój roślinny".

Jak wygląda skład dobrego napoju ryżowego?

Krótko. Napój ryżowy Riso Scotti z wapniem ma sześć pozycji: woda, ryż 12 procent, olej słonecznikowy, algi morskie Lithothamnium calcareum, guma gellan i sól. Wersja ryżowa z kakao w wersji bio ma pięć: woda, ryż ekologiczny 12 procent, kakao 1,5 procent, guma gellan i sól.

Czego szukać, a czego unikać? Wysoki udział ryżu, bo od niego zależy gęstość i smak. Brak cukru, syropu glukozowo-fruktozowego i aromatów na liście. Guma gellan albo guma ksantanowa to zwykły stabilizator zapobiegający rozwarstwieniu, nie ma sensu się jej bać. Olej słonecznikowy w małej ilości poprawia konsystencję i sprawia, że napój nie jest wodnisty.

Ile kalorii i cukru ma napój ryżowy?

Napój ryżowy z wapniem ma 65 kcal na 100 ml, 0,7 g tłuszczu, 9,3 g węglowodanów, z czego 5,5 g to cukry, i 0 g białka. Wersja z kakao to 50 kcal, 0,4 g tłuszczu i 12 g węglowodanów przy 7 g cukrów, w tym cukrów naturalnie występujących.

Dla porównania mleko krowie 2 procent ma około 50 kcal i 4,8 g cukru na 100 ml, ale też 3,4 g białka. I tu jest ta wada, o której mówiłem na początku: napój ryżowy praktycznie nie ma białka. Jako napój do kawy albo płatków to bez znaczenia, ale jeśli szukasz zamiennika mleka jako źródła białka w diecie, ryż tego nie załatwi.

Czy napój ryżowy jest bezglutenowy?

Ryż z natury nie ma glutenu, więc napój ryżowy jest bezglutenowy i oba nasze warianty są tak oznaczone. Problem zaczyna się przy owsie, który bywa uprawiany i przetwarzany razem ze pszenicą.

Dobra ilustracja pułapki jest w tej samej gamie: napój owsiany Barista Bio ma na etykiecie wielkimi literami "ZAWIERA GLUTEN", a napój owsiany bezglutenowy Bio od tego samego producenta jest certyfikowany jako bezglutenowy. Ta sama marka, ten sam surowiec, dwa różne produkty. Jeśli kupujesz przy celiakii, czytaj etykietę za każdym razem, także przy kolejnym zakupie tego samego napoju. Więcej o takich pułapkach napisaliśmy przy makaronie bezglutenowym, a cały asortyment zebraliśmy w kolekcji produktów bezglutenowych.

Po co dodaje się do napoju ryżowego wapń?

Bo ani ryż, ani owies nie mają go praktycznie wcale, a mleko krowie ma około 120 mg na 100 ml. Osoba, która odstawia nabiał i nie zastąpi go niczym innym, po prostu tego wapnia nie dostanie.

W napoju Riso Scotti z wapniem źródłem są algi morskie Lithothamnium calcareum, czyli wapń pochodzenia naturalnego, a nie węglan wapnia z probówki. 100 ml pokrywa 15 procent dziennego zapotrzebowania, czyli 120 mg, więc szklanka 250 ml to niemal 40 procent dnia. To jedyny sensowny wybór, jeśli napój roślinny ma u ciebie zastąpić mleko na stałe, a nie tylko trafiać do kawy.

Czym różni się napój ryżowy od owsianego?

Trzema rzeczami: słodyczą, białkiem i glutenem. Napój owsiany bezglutenowy Riso Scotti ma 48 kcal na 100 ml, 0,6 g tłuszczu, 10 g węglowodanów przy 3,22 g cukrów i 0,8 g białka, a skład to trzy pozycje: woda, owies 14 procent i sól. Ryżowy jest wyraźnie słodszy, owsiany bardziej neutralny i śmietankowy.

W kuchni ta różnica decyduje. Do budyniu, ciasta, naleśników i owsianki lepiej pasuje słodszy ryżowy, bo można ograniczyć cukier w przepisie. Do sosu beszamelowego, zupy krem albo purée weź owsiany, bo ryżowy dosłodzi danie, którego dosłodzić nie chcesz. Jeśli w przepisie potrzebujesz gęstości, sprawdź nasz tekst o sosie beszamelowym.

Który napój roślinny nadaje się do kawy?

Ten z dopiskiem Barista i to nie jest chwyt marketingowy. Spienianie wymaga białka, które zatrzyma powietrze, i tłuszczu, który ustabilizuje pianę. Zwykły napój ryżowy ma 0 g białka i 0,7 g tłuszczu, więc nie da mikropianki i w gorącym espresso potrafi się zważyć drobnymi kłaczkami.

Napój owsiany Barista ma 2,7 g tłuszczu, 0,8 g białka i dodatek białka grochu właśnie po to, by piana się trzymała. Do kawy z kawiarki albo do cappuccino z kawą mieloną Arditi Espresso Arabica to on będzie właściwym wyborem. Ryżowy z kakao świetnie działa na zimno, choćby w mrożonej kawie shakerato, bo tam nie potrzebujesz piany, a jego słodycz zastępuje syrop. Kawy do obu wersji szukaj w kolekcji kaw.

Praktyczna sztuczka na gorąco: wlewaj napój roślinny do kawy, nie kawę do napoju, i nie podgrzewaj go powyżej 65 stopni. Kwasowość espresso plus wysoka temperatura to najczęstsza przyczyna rozwarstwienia.

Do czego jeszcze użyjesz napoju ryżowego w kuchni?

Do wszystkiego, gdzie mleko jest tłem, a nie bohaterem. Owsianka i płatki, koktajle z bananem, ciasta ucierane, naleśniki, budyń i panna cotta w wersji roślinnej, ryż na mleku, gdzie ryż spotyka się z ryżem. Ryżowy z kakao pity na zimno jest właściwie gotowym deserem i dobrze wypada z bezglutenowymi kruchymi ciastkami Galbusera z kakao.

Czego z niego nie zrobisz: bitej śmietany, sera i sosów, które mają się zaciągnąć samym białkiem. Nie nadaje się też do zaprawiania gorących zup na ostatniej chwili, bo przy dużej kwasowości potrafi się zwarzyć. W takim wypadku dodaj go do zimniejszej podstawy i podgrzewaj wszystko razem.

Dla kogo napój ryżowy jest dobrym wyborem, a dla kogo nie?

Jest dobry dla osób z nietolerancją laktozy, alergią na białko mleka krowiego, uczuleniem na soję i orzechy oraz przy celiakii. Ma najkrótszą listę alergenów wśród napojów roślinnych, dlatego bywa pierwszym, po który sięga się na diecie eliminacyjnej.

Są dwa zastrzeżenia i warto je znać. Pierwsze: brak białka, więc nie zastąpi mleka jako źródła protein. Drugie: europejskie i brytyjskie urzędy do spraw żywności zalecają, by napojów ryżowych nie podawać jako podstawowego zamiennika mleka małym dzieciom, ze względu na nieorganiczny arsen, który ryż pobiera z gleby. Dla dorosłych i starszych dzieci pijących go normalnie, obok innych produktów, nie ma tu problemu, ale dziecku w wieku poniżej pięciu lat lepiej podawać inne napoje roślinne albo mleko.

Najczęstsze pytania o napój ryżowy

Czy napój ryżowy jest zdrowy? Jest lekki, bez laktozy i bez cholesterolu, ale nie ma białka i naturalnie nie ma wapnia. Traktowany jako napój obok pełnej diety jest w porządku, jako jedyny zamiennik mleka wymaga wersji wzbogaconej w wapń.

Ile kalorii ma napój ryżowy? Od 50 do 65 kcal na 100 ml, w zależności od wersji. Ryżowy z wapniem ma 65 kcal, ryżowy z kakao 50 kcal, owsiany bezglutenowy 48 kcal.

Czy napój ryżowy ma cukier? Nie ma cukru dodanego, ale ma 5,5 do 7 g cukrów na 100 ml. Powstają one z rozkładu skrobi ryżowej przez enzymy w czasie produkcji, dlatego napój jest słodki bez dosładzania.

Czy napój ryżowy można podgrzewać? Można, byle nie doprowadzać do wrzenia i nie łączyć go z bardzo kwaśnymi składnikami w wysokiej temperaturze. Do 65 stopni zachowuje się stabilnie.

Czy napój ryżowy nadaje się do spieniania? Zwykły nie, bo nie ma białka. Do mikropianki potrzebujesz wersji Barista, w praktyce owsianej.

Jak długo można przechowywać otwarty karton? Po otwarciu w lodówce 3 do 4 dni, w zamkniętym opakowaniu. Nieotwarty karton stoi w temperaturze pokojowej do daty na opakowaniu.

Czy napój ryżowy jest wegański? Tak, jest w pełni roślinny. Warto tylko sprawdzić, czy wzbogacona wersja nie zawiera witaminy D3 pochodzenia zwierzęcego - w napojach Riso Scotti źródłem wapnia są algi morskie.

Autor: Mateusz Siatkowski

Powiązane artykuły

• Makaron bezglutenowy - jaki wybrać i jak gotować
• Krakersy bezglutenowe - jakie wybrać i z czym podawać
• Jaka kawa do kawiarki - poradnik po włoskim espresso
• Kawa mrożona - przepis na caffè shakerato
• Olej ryżowy - właściwości i do czego go używać
• Pizza bezglutenowa - przepis na ciasto krok po kroku
• Dieta śródziemnomorska - zasady i jak zacząć